LIBOR, behin finantza-merkatuetako zenbakirik garrantzitsuena izan zena, historiatik desagertuko da 2023ko ekainaren ondoren eta ez da gehiago erabiliko maileguen prezioa zehazteko.

2022tik aurrera, hipoteka-emaile askoren interes-tasa aldakorreko maileguak indize bati lotuta daude: SOFR.

Nola eragiten dio SOFR-k mailegu-tasa aldakorrak? Zergatik erabili behar da SOFR LIBOR-en ordez?

Artikulu honetan azalduko dugu zer den zehazki SOFR eta zeintzuk diren interes-tasa aldakorrak kalkulatzerakoan kezka-arlo nagusiak.

 

Interes-tasa aldakorreko hipoteka-maileguak (ARM)

Gaur egungo interes-tasak altuak direla eta, jende askok tasa aldakorreko maileguak aukeratzen ari da, ARM (Adjustable-Rate Mortgages) bezala ere ezagutzen direnak.

«Doigarria» terminoak esan nahi du interes-tasa maileguaren itzulketa-urteetan zehar aldatzen dela: lehen urteetarako interes-tasa finko bat adosten da, eta gainerako urteetarako interes-tasa aldizka doitzen da (normalean sei hilabetero edo urtean behin).

Adibidez, 5/1 ARM batek esan nahi du interes-tasa finkoa dela itzulketaren lehen 5 urteetan eta ondoren urtero aldatzen dela.

Fase flotatzailean, ordea, interes-tasaren doikuntza ere mugatzen da (mugak), adibidez, 5/1 ARM normalean 2/1/5 hiru digituko zenbakia jarraitzen dio.

·2 zenbakiak interes-doikuntzarako hasierako mugari egiten dio erreferentzia (hasierako doikuntza-muga). Lehenengo 5 urteetarako hasierako interes-tasa % 6koa bada, seigarren urteko mugak ezin du % 6 + % 2 = % 8 gainditu.

·1 zenbakiak lehenengoa izan ezik (ondorengo doikuntzen muga) interes-tasaren doikuntza bakoitzaren muga adierazten du, hau da, gehienez % 1ekoa 7. urtean hasita interes-tasaren doikuntza bakoitzeko.

·5ak maileguaren iraupen osoan interes-tasen doikuntzen goiko muga adierazten du (bizitza osorako doikuntza-muga), hau da, interes-tasak ezin du % 6 + % 5 = % 11 gainditu 30 urtez.

ARM-en kalkuluak konplikatuak direnez, ARM-ekin ohituta ez dauden mailegu-hartzaileak zulo batean erortzen dira askotan! Hori dela eta, oso garrantzitsua da mailegu-hartzaileek interes-tasa aldakorra nola kalkulatu ulertzea.

 

Zein dira SOFRren kezka-arlo nagusiak tasa aldakorra kalkulatzerakoan?

5/1 ARM baterako, lehenengo 5 urteetarako interes-tasa finkoari hasierako tasa deritzo, eta 6. urtean hasten den interes-tasari guztiz indexatutako interes-tasa da, indizea + marjina erabiliz kalkulatzen dena, non marjina finkoa den eta indizea, oro har, 30 eguneko batez besteko SOFRa den.

% 3ko marjina batekin eta egungo 30 eguneko batez besteko SOFR % 4,06koa bada, 6. urteko interes-tasa % 7,06koa izango litzateke.

Zer da zehazki SOFR indize hau? Has gaitezen interes-tasa aldakorreko maileguak nola sortzen diren azaltzen.

1960ko hamarkadan Londresen, inflazioa izugarri igotzen ari zenean, ez zegoen bankurik epe luzerako maileguak emateko prest interes-tasa finkoetan, inflazioaren goranzko joeran zeudelako eta interes-tasen goranzko arrisku handia zegoelako.

Arazo horri aurre egiteko, bankuek interes-tasa aldakorreko maileguak (ARM) sortu zituzten.

Berrezartze-data bakoitzean, sindikatuko kide bakoitzak bere mailegu-kostuak batzen ditu berrezartze-tasaren erreferentzia gisa, kobratutako interes-tasa doituz funtsen kostua islatzeko.

Eta berrezartze-tasa honen erreferentzia LIBOR da (London Interbank Offered Rate), maiz entzuten dena – iraganean behin eta berriz aipatu den indizea, interes-tasa aldakorrak kalkulatzerakoan.

2008ra arte, finantza-krisi garaian, banku batzuek ez zuten interes-tasa altuagoak eskaini nahi beren finantzaketa-krisia estaltzeko.

Honek LIBORren ahulezia nagusiak agerian utzi zituen: LIBOR asko kritikatu zen transakzio-oinarri errealik ez zuelako eta erraz manipulatzen zelako. Ordutik, bankuen arteko mailegu-eskaria nabarmen jaitsi da.

LIBOR desagertzeko arriskuari erantzunez, Erreserba Federalak Erreferentzia Tasa Alternatiboen Batzordea (ARRC) sortu zuen 2014an, LIBOR ordezkatzeko erreferentzia tasa berri bat aurkitzeko.

Hiru urteko lanaren ondoren, ARRCk ofizialki hautatu zuen Gaueko Finantzaketa Tasa Bermatua (SOFR) ordezkapen tasa gisa 2017ko ekainean.

SOFR Ogasunak babestutako repo merkatuko gau bateko tasan oinarritzen denez, ia ez dago kreditu-arriskurik; eta transakzio-prezioa erabiliz kalkulatzen da, manipulazioa zailduz; gainera, SOFR da diru-merkatuan gehien negoziatzen den mota, eta finantzaketa-merkatuko interes-tasen maila hobekien islatzen duena.

Beraz, 2022tik aurrera, SOFR erabiliko da interes-tasa aldakorreko mailegu gehienen prezioa ezartzeko estandar gisa.

 

Zeintzuk dira tasa aldakorreko hipoteka-mailegu baten abantailak?

Erreserba Federalak interes-tasak igotzeko ziklo batean murgilduta dago une honetan, eta 30 urteko hipoteka-tasa finkoak maila altuetan daude.

Hala ere, inflazioa nabarmen jaisten bada, Erreserba Federalak interes-tasen murrizketa-ziklo batean sartuko da eta hipoteka-tasak maila normalera itzuliko dira.

Merkatuko interes-tasak etorkizunean jaisten badira, mailegu-hartzaileek itzulketa-kostuak eraginkortasunez murriztu eta interes-tasa baxuagoez baliatu ahal izango dira, birfinantzatu beharrik gabe, tasa aldakorreko mailegu bat aukeratuz.

Gainera, interes-tasa aldakorreko maileguek normalean interes-tasak txikiagoak izaten dituzte konpromiso-aldian beste epe finkoko mailegu batzuekin alderatuta, eta aurrerapeneko hileko ordainketa nahiko txikiagoak.

Beraz, egungo egoeran, interes-tasa aldakorreko mailegua aukera ona litzateke.